Czerwiec należy do najbardziej dynamicznych miesięcy pod względem warunków pogodowych w Polsce. Okres ten charakteryzuje się dużą zmiennością atmosferyczną – mogą występować zarówno fale upałów i intensywne burze z ulewnymi opadami, jak również epizody chłodu, a lokalnie nawet późne przymrozki. Z tego względu wartości średnie prezentowane w prognozach sezonowych nie zawsze odzwierciedlają skalę i gwałtowność zjawisk charakterystycznych dla początku meteorologicznego lata.
Prognoza sezonowa Copernicus wskazuje na występowanie dodatniej anomalii temperatury powietrza przy powierzchni Ziemi dla czerwca na obszarze Polski, co przedstawia rysunek 1. Wyższa temperatura powietrza oraz silniejsze nagrzewanie podłoża mogą sprzyjać intensyfikacji procesów konwekcyjnych, zwiększając prawdopodobieństwo rozwoju gwałtownych burz.
W rozkładzie przestrzennym temperatury widoczny jest wyraźny kontrast termiczny między północą kraju, gdzie można dostrzec chłodzący wpływ morza Bałtyckiego, a znacząco cieplejszą środkową i południową częścią Polski. Poza rejonem wybrzeża obniżone temperatury widoczne są też w obszarach górskich i podgórskich (rysunek 2).
Jeśli chodzi o sumy opadów, prognoza sezonowa na czerwiec wskazuje na wartości poniżej średniej wieloletniej w północnej, wschodniej i zachodniej części Polski. Warunki zbliżone do normy prognozowane są głównie dla obszaru centralnego oraz południowej części kraju, co przedstawia rysunek 3.
Należy jednak pamiętać, że niższe miesięczne sumy opadów nie wykluczają występowania intensywnych zjawisk lokalnych. W okresie letnim silne nagrzewanie podłoża sprzyja rozwojowi konwekcji atmosferycznej, prowadzącej do gwałtownych opadów burzowych. Tego typu zjawiska mają często charakter punktowy i krótkotrwały, dlatego ich występowanie jest trudne do uchwycenia w prognozach długoterminowych.
Dynamikę warunków pogodowych charakterystycznych dla czerwca dobrze ilustrują wydarzenia z 2019 roku, kiedy intensywne burze gradowe doprowadziły lokalnie do znaczących strat materialnych. Występowanie tego typu zjawisk w czerwcu związane jest z jednoczesnym oddziaływaniem dwóch procesów atmosferycznych: przechodzenia frontów chłodnych oraz bardzo silnego nagrzewania podłoża przez promieniowanie słoneczne. Ze względu na przypadające w tym okresie najdłuższe dni w roku, dopływ energii słonecznej sprzyja rozwojowi intensywnej konwekcji atmosferycznej i gwałtownych zjawisk burzowych.
Do analizy przebiegu temperatury i opadów w czerwcu na tle poprzednich lat wykorzystane może zostać narzędzie Weather Replay ERA5 ECMWF/C3S. Aplikacja umożliwia wizualizację historycznych warunków pogodowych na podstawie danych reanalizy ERA5, pozwalając na porównanie wybranych okresów pod względem temperatury powietrza oraz sum opadów atmosferycznych, między innymi dla czerwca 2025 r. oraz wcześniejszych sezonów.
