Druga połowa stycznia 2026 r. przyniosła silne mrozy na rozległych obszarach półkuli północnej, obejmujących Amerykę Północną, Europę oraz Syberię. Sytuację tę dobrze ilustruje grafika przedstawiająca warunki termiczne na półkuli północnej w dniu 24 stycznia.
Jedną z głównych przyczyn tych anomalii było silne zafalowanie (meandrowanie) prądu strumieniowego w styczniu 2026 r. Prąd strumieniowy (jet stream) to strefa bardzo silnych wiatrów na wysokości około 10 km, która oddziela zimne powietrze arktyczne od cieplejszych mas powietrza położonych dalej na południe. W warunkach typowych zimą zimne masy powietrza pozostają w pobliżu bieguna, jednak tym razem doszło do ich głębokiego przesunięcia w kierunku średnich szerokości geograficznych.
Uważa się, że zmniejszający się kontrast temperatur między Arktyką a średnimi szerokościami geograficznymi, związany z szybkim ociepleniem Arktyki w ostatnich dekadach, sprzyja większej zmienności prądu strumieniowego. Zwiększa to prawdopodobieństwo występowania napływów bardzo chłodnego powietrza arktycznego.
❄️W efekcie meandrującego prądu strumieniowego powietrze arktyczne dotarło w styczniu 2026 r. znacznie dalej na południe niż zwykle, co przyczyniło się do najzimniejszego stycznia w Europie od 2010 r.
🌡️Jednocześnie, w skali globalnej, styczeń 2026 r. był piątym najcieplejszym styczniem w historii pomiarów instrumentalnych. Średnia temperatura globalna była o 1,47°C wyższa od wartości z okresu przedindustrialnego (1850–1900).
☔ Styczeń 2026 r. charakteryzował się także opadami wyższymi od średniej w wielu częściach Europy. Wystąpiły powodzie m.in. na Półwyspie Iberyjskim, we Włoszech, na Bałkanach oraz w Wielkiej Brytanii.
Kolejny miesiąc z rzędu uwagę zwracała również Arktyka, gdzie notowano temperatury znacznie powyżej średniej na większości obszaru. W styczniu 2026 r. zasięg pokrywy lodowej Arktyki był o 6% mniejszy od średniej z lat 1991 – 2020.
Dane Copernicus Climate Change Service (C3S) potwierdzają szybkie tempo ocieplania się Arktyki – regionu szczególnie wrażliwego na zmianę klimatu. Proces ten sprzyja m.in. większemu meandrowaniu prądu strumieniowego oraz zwiększeniu częstotliwości zjawisk ekstremalnych i silnych kontrastów termicznych.
Więcej informacji: climate.copernicus.eu/sharp-temperature-contrasts-seen-northern-hemisphere-january